Rozpowszechnianie wizerunku ucznia

Interesującą nas kwestią, poruszoną już pokrótce w innej części tego przewodnika, jest zagadnienie związane z rozpowszechnianiem wizerunku ucznia.

Oczywiście wizerunek ucznia jest chroniony tak samo, jak wizerunek każdego innego człowieka i nie ma tu znaczenia jego wiek, a w szczególności kwestia jego pełnoletności bądź braku tejże pełnoletności.

Jeżeli chcemy rozpowszechnić wizerunek ucznia musimy oczywiście uzyskać jego zgodę. W przypadku, gdy natomiast jest on osobą niepełnoletnią musimy uzyskać zgodę rodziców lub opiekunów prawnych. Najbezpieczniej jest uzyskać zezwolenie na rozpowszechnianie wizerunku w formie pisemnej, w której dokładnie określimy zasady rozpowszechniania wizerunku ucznia. W szczególności będzie nas interesowało określenie, w jakim miejscu będziemy chcieli zamieścić jego wizerunek, w jakiej formie i w jakim czasie. Oczywiście możliwe jest uzyskanie zgody również w formie ustnej, natomiast rodzi to pewne niebezpieczeństwo, że w przyszłości może dojść do sytuacji spornej, w której trudno będzie wskazać jaka była wola stron dotycząca zakresu rozpowszechnienia wizerunku ucznia.

Wizerunek ucznia najczęściej będzie rozpowszechniany w formie zdjęciowej i audiowizualnej. Innym zagadnieniem jest płaszczyzna, na której ten wizerunek się zamieszcza. Możemy bowiem rozpowszechnić wizerunek za pośrednictwem gazetki szkolnej, nagrywanego filmu, zamieszczenia materiałów ukazujących wizerunek ucznia w mediach społecznościowych.

Do omówienia pozostaje nam kwestia rozpowszechniania wizerunku osoby, która została sportretowana jako element pewnej zbiorowości/grupy osób. Art. 81 ust. 2 pkt 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wprowadza bowiem wyjątek od generalnej zasady uzyskania zezwolenia na rozpowszechnianie wizerunku. Zezwolenia tego nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, czy publiczna impreza.

Jak natomiast wygląda kwestia utrwalania wizerunku nauczyciela i ucznia w sytuacji, w której osoba utrwalająca wizerunek nie ma zamiaru go w żaden sposób rozpowszechniać? Zasadą jest, że takowe utrwalanie wizerunku nie jest niezgodne z prawem, dopóki takiego wizerunku nie rozpowszechnimy. Toteż mamy prawo robić zdjęcia uczniów, nauczycieli, utrwalać ich wizerunek, jednakże musimy pamiętać, by nie doprowadzać do ich rozpowszechniania.

przykład

By lepiej zobrazować sobie kwestie dotyczącą rozpowszechniania wizerunku osoby znajdującej się w pewnej grupie osób wyobraźmy sobie następującą sytuację. Janusz – pełnoletni uczeń klasy maturalnej został wraz z całą klasą sportretowany na zdjęciu z wycieczki szkolnej. Na zdjęciu widzimy górski krajobraz oraz grupę około 30 osób biorących udział w wycieczce. Zdjęcie to zostało w niedługim czasie zamieszczone na stronie internetowej szkoły, w której Janusz się uczył. Januszowi wizualnie nie spodobało się, jak wypadł na zdjęciu, nie spodobało mu się także, że zdjęcie, na którym się znajduje, zamieszczone zostało w miejscu publicznym. Uczeń poprosił dyrektora szkoły, by zdjęcie to zostało usunięte, bowiem nie wydał zgody na rozpowszechnienie swojego wizerunku poprzez zamieszczanie go w Internecie.

Czy Janusz miał rację i mógł skutecznie domagać się, by jego wizerunek nie był rozpowszechniany?

Rozwiązanie

Tak jak zostało to opisane już wcześniej, jeżeli sportretowana osoba znajduje się na zdjęciu, na którym jest ona tylko pewnym elementem większej całości, czyli, gdy nacisk został położony na sportretowanie nie danej osoby, tylko pewnej większej całości, przykładowo krajobrazu, bądź też grupy osób, to nie może być tutaj mowy o udzielaniu zezwolenia na rozpowszechnianie wizerunku.

W tym kontekście bardzo ciekawy wyrok zapadł przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu w 2014 r. Osoba, która złożyła powództwo w sprawie dochodziła roszczeń majątkowych przed sądem mając za złe stronie pozwanej, że ta zamieściła na portalu internetowym jego wizerunek, znajdujący się na zdjęciu klasowym. Sąd wskazał, że powód jako uczeń, był tylko elementem większej całości, pewnej kompozycji, a więc jego wizerunek nie zasługiwał na objęcie pełną ochroną, jaką zapewnia art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Jak zauważył Sąd Apelacyjny we Wrocławiu:

„(…) rozpowszechnianie wizerunku nie wymaga zezwolenia, jeśli stanowi on jedynie element akcydentalny lub akcesoryjny przedstawionej całości, tzn. w razie usunięcia wizerunku nie zmieniłby się przedmiot i charakter przedstawienia. W ocenie Sądu Apelacyjnego – mając na uwadze powyższy pogląd – na aprobatę zasługuje stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym zdjęcia klasowe, z opublikowaniem których powód wiąże naruszenie swoich dóbr osobistych, utrwalają pewne zgromadzenie, w skład którego wchodzą osoby uczęszczające do tej samej klasy, a przy tym wizerunek każdego z uczniów ma ten charakter, iż stanowi jedynie element akcesoryjny, którego usunięcie nie zmieniło by ani przedmiotu, ani charakteru przedstawienia. Nie można podzielić stanowiska powoda, iż brak określonego ucznia na zdjęciu zwraca uwagę na jego nieobecność. Jednakże uszło uwadze skarżącego, iż takie reakcje mogą towarzyszyć jedynie wąskiej grupie osób, które znają skład osobowy klasy, dla każdego, przypadkowego widza brak określonej osoby na zdjęciu, a więc brak jej wizerunku nie wywoła żadnych wrażeń. W konsekwencji powyższego uznać należy, że zamieszczenie zdjęć klasy, doktórem uczęszczał powód, zawierających również jego wizerunek, na portalu (…) dokonane zostało w ramach dozwolonego użytku w rozumieniu art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a co za tym idzie ich przetwarzanie również odbywa się w granicach prawa.”

(Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, Wydziału I Cywilnego z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt: I ACa 1452/13).

zapamiętaj

  1. Możesz rozpowszechniać wizerunek ucznia wyłącznie za jego zgodą, a jeżeli jest niepełnoletni za zgodą jego rodziców lub opiekunów prawnych.
  2. Zgodę na rozpowszechnianie wizerunku ucznia możesz uzyskać tak naprawdę w każdej formie, jednakże najbezpieczniej jest zakreślić w formie pisemnej zakres i szczegółowe warunki otrzymywanego zezwolenia na rozpowszechnianie wizerunku.
  3. Nie musisz uzyskiwać zezwolenia ucznia na rozpowszechnianie wizerunku, jeśli jego wizerunek stanowi jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, czy publiczna impreza.

Poprzednia strona                                                                                                                      Przejdź dalej