Rozpowszechnianie wizerunku nauczyciela

Kwestia rozpowszechniania wizerunku nauczyciela wydaje się nieco bardziej skomplikowana niż kwestia rozpowszechniania wizerunku ucznia. Oczywiście stosujemy tutaj opisane już wcześniej zasady, tzn. nauczyciel może w każdym wypadku udzielić zezwolenia na rozpowszechnianie swojego wizerunku, jeżeli zaś będzie on znajdował się na zdjęciu, na którym jego wizerunek będzie stanowił jedynie szczegół/element większej całości, to oczywiście zezwolenie na rozpowszechnianie jego wizerunku nie będzie potrzebne.

Do rozpatrzenia zostaje nam jednak ostatni z wyjątków od ogólnej zasady konieczności uzyskania zezwolenia na rozpowszechnianie cudzego wizerunku. Zgodnie z art. 81. ust. 2 pkt 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie wymaga zezwolenia rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych czy zawodowych.

Jak dobrze wiemy nauczyciel jest osobą pełniącą funkcję publiczne. Stanowi o tym jego powaga wykonywanego przezeń zawodu, a przede wszystkim kwestia wykonywania przez nauczyciela zadań o znaczeniu publicznym w szczególności polegających na uczestniczeniu w prowadzeniu procesu kształcenia. Nie bez znaczenia jest tutaj również zapis art. 63 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela z dnia 26 stycznia 1982 r., który stanowi, że Nauczyciel, podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.

Ważnym orzeczeniem potwierdzającym, że nauczyciel w istocie jest osobą pełniącą funkcje publiczne był wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2015 r., w który sąd wskazał, że w istocie nauczyciel powinien być traktowany jako osoba pełniąca tego typu funkcje:

„(…) należy wskazać, że trafnie Sąd pierwszej instancji odwołał się w niniejszej sprawie do treści art. 115 § 19 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (…), zgodnie z którym „osobą pełniącą funkcję publiczną jest funkcjonariusz publiczny, członek organu samorządowego, osoba zatrudniona w jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi, chyba że wykonuje wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba, której uprawnienia i obowiązki w zakresie działalności publicznej są określone lub uznane przez ustawę lub wiążącą Rzeczpospolitą Polską umowę międzynarodową” i przyjął, że funkcja publiczna to funkcja związana z uprawnieniami i obowiązkami w zakresie realizacji zadań o znaczeniu publicznym, a zadaniem takim jest m.in. realizowanie konstytucyjnego prawa do wykształcenia w ramach pracy wykonywanej przez nauczycieli szkolnych, co pozwala ich kwalifikować jako osoby pełniące funkcje publiczne. Nauczyciel (…) jest pracownikiem pedagogicznym szkoły, placówki oraz zakładu kształcenia i placówki doskonalenia nauczycieli i korzysta (…) podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych (…).”

Wiemy zatem, że nauczyciel jest osobą pełniącą funkcję publiczną. Należy się zatem zastanowić, czy zawsze i w każdej sytuacji można utrwalać jego wizerunek na zasadach określonych w art. 81 ust. 2 pkt 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Pierwszym warunkiem, który należy spełnić, by móc rozpowszechnić wizerunek nauczyciela bez jego zezwolenia jest konieczność posiadania przez nauczyciela przymiotu osoby powszechnie znanej. Wydaje się, że każdy przypadek powinno się tutaj oceniać indywidualnie. Ktoś może być powszechnie znany na gruncie lokalnej społeczności, w której na co dzień żyje. Powszechnie znaną osobą może być przykładowo nauczyciel z małej miejscowości, którego rozpoznawalność z uwagi na wagę pełnionej przez niego funkcji i znaczenie w lokalnej społeczności jest znaczna. Może jednak dojść do sytuacji, w której nauczyciel, żyjący w bardzo dużym mieście, jest w lokalnej społeczności osobą anonimową, nierozpoznawalną i właśnie z tych powodów tego przymiotu rozpoznawalności nie będzie posiadał. Każdy z takich przypadków należy rozpatrywać indywidualnie.

Nie wystarczy być jednak wyłącznie osobą rozpoznawalną, możliwość rozpowszechniania wizerunku nauczyciela bez jego zgody musi się również łączyć z pełnieniem przez niego funkcji publicznej. Nauczyciel będzie pełnił swą funkcję publiczną najczęściej w sytuacjach związanych z wykonywaniem przez siebie obowiązków zawodowych. Inaczej natomiast będzie się przedstawiała kwestia, gdy ktoś będzie chciał rozpowszechnić utrwalony wizerunek nauczyciela obrazujący moment, gdy ten przykładowo korzysta ze swojego czasu wolnego nie wykonując żadnych obowiązków. Tutaj bowiem nauczyciel korzysta z pełnej ochrony swego wizerunku.

przykład

Andrzej – będący nauczycielem historii w szkole średniej – przeglądając blog jednego ze swoich uczniów zauważył, że ten zamieścił bez jego pozwolenia zdjęcie, gdy Andrzej robił zakupy w lokalnym supermarkecie. Andrzejowi nie spodobało się, że takie zdjęcie bez jego zgody „krąży po Internecie”, jednakże jego wątpliwości wzbudziło to, iż nie wie, czy czasem uczeń nie miał prawa zamieścić takiego zdjęcia. Przecież Andrzej jako nauczyciel jest osobą w ramach wykonywanego zawodu pełniącą funkcję publiczną, Andrzej również jest osobą powszechnie znaną i rozpoznawalną w swojej miejscowości.

Czy uważasz, że uczeń miał prawo zamieścić zdjęcie Andrzeja na swoim blogu?

Rozwiązanie

Nie, uczeń nie miał prawa zamieścić zdjęcia Andrzeja na swoim blogu.

Uczeń rozpowszechnił zdjęcie Andrzeja, który co prawda jest osobą na co dzień pełniącą funkcję publiczną, ale który jednocześnie został sportretowany w czasie spędzania przezeń swojego czasu wolnego. Na ten moment, gdy Andrzej był w sklepie i robił zakupy, nie wykonywał on w żaden sposób obowiązków wynikających ze specyfiki wykonywania zawodu nauczyciela. Dlatego nawet, jeżeli uznać, że Andrzej jest osobą rozpoznawalną i powszechnie znaną nie powinno się rozpowszechniać jego zdjęć, gdy ten korzysta ze swojego czasu prywatnego, nie wykonując zadań związanych z pełnieniem funkcji publicznej.

zapamiętaj

  1. Nauczyciel jest osobą pełniącą funkcję publiczną.
  2. Można rozpowszechniać wizerunek nauczyciela bez jego zgody, ale tylko w przypadku, gdy rozpowszechniony wizerunek dokumentuje wykonywanie przezeń obowiązków zawodowych i tylko w przypadku, jeżeli można z pełną stanowczością stwierdzić, że nauczyciel jest osobą powszechnie znaną.

Poprzednia strona